Susan Sontag, Fotoğraf Üzerine ve Kısaca; Jesus Christ Superstar

Doğu Karadeniz'e bir haftalık bir dinlenceye (dinlence olup olmayacağından emin değilim, zira bedenen oldukça yorulacağız) gitmeden önce Lezzetin izinde'yi yalnız bırakmak istemedim, zaten uzun süredir yazamıyorum. Bu kez yazacaklarım "Zihinsel Lezzetler" başlığı altında sıralanacak sanırım...
Susan Sontag'ın yazdığı 17 kitaptan biri olan "Fotoğraf Üzerine"; fotoğrafı, fotoğraflayanı ve fotoğrafa bakanı irdeleyen bir kitap. Okurken, fotoğraf ve fotoğrafın insanlar üzerinde bıraktığı etki üzerine şimdiye değin düşünmüş olduğum şeylerin dışında ufkumu genişleten düşüncelere de rastladım.Fotoğraf neden çekilir? Fotoğraf hayatın bir anının mı yoksa olagelenlerin tümünün mü bir yanısmasıdır? "O an" fotoğraflandığında; "o an" bir kareye sıkışıp ölür mü yoksa ölümsüzleşir mi? Birbiri ardına sıralanmış rastgele görüntülerden oluşan televizyon mu yoksa bir akışı değil de tek bir anı donduran fotoğraf karesi mi akılda kalıcıdır? Fotoğraf bir gazetede, bir dergide veya kitapta neden kullanılır ya da neden kullanılmaz? Bir fotoğraf neden yasaklanır? Yazı okumaktan hoşlanmayan insan topluluğuna tek bir fotoğraf ile olan biteni hissettirmek mümkün müdür ya da onları yaşanan dramatik olayları yansıtan fotoğraflara boğarak olan bitene karşı duyarsızlaştırmak mümkün müdür? Fotoğraflanmış bir olay, ideolojik olarak tanımlandırılmadıkça, o fotoğraf ne kadar etkili olabilir?
Fotoğraf hayatın her alanıyla her anıyla ilgili olabilir. Bu kareler bazen doğal bir anı, bazen de sırf o kare için senaryolandırılmış durumu yansıtır. Fotoğraf her zaman bir ideoloji barındırmaz ama belki de çekilmiş tüm fotoğraflar düşünüldüğünde, ait olduğu toplumun bulunduğu kültürel ve siyasi durumu gösterebilir çünkü fotoğraflar yaşananın birer yansıması ve kanıtıdırlar.
Tarihi anıtlar, pandalar, köyler, farklı kültürler, dağlar, bulutlar, günbatımları, öpüşen sevgililer, evlenenler, evsizler, vapurlar, silüetler, hayatın yorduğu insanlar, hayatın yoracağı çocuklar, pazarlanmak istenen ürünler, rock yıldızları, ünlü olmak isteyenler, ünlü edilmek istenenler, sokak kedileri, vaşaklar, yan yana dizilip bekleyen yumurtalar fotoğraflanmaya devam edilecek.
Her zaman kuş, böcek ya da mimari fotoğrafı değil bazen de tarihte kendisine yer edinmiş ahlaken bazılarınca uygun görünmeyen ama bir diğer toplulukça arzulanan fotoğraflar da çekilmeye ve arada bir bakmak üzere bir yerlerde saklanmaya devam edecek.
Ve ne yazık ki; savaş fotoğrafları da insan var oldukça çekilmeye devam edecek; din, para ve toprak insanların anlamsızca savaştığı şeyler olmaya devam edecek çünkü.
Bunlarla kafanızı yoruyorsanız burada benim yazdıklarım size yeterli gelmeyecektir; Susan Sontag'ın kitabını okumanızı öneririm. Okurken düşüncelerinizin bir yerde yazılmış olduğunu görmenin hissettirdiği duygudan başka bir de yepyeni bakış açıları kazanmanın heyecanını yaşayacaksınız.

Bir de izlence önerisi: Andrew Lloyd Webber'in Jesus Christ Superstar isimli rock müzikali (1973). Tabii sadece dinleye debilirsiniz. "Why are you obsessed with fighting? Stick to fishing from now on!"
İlk fotoğraf Winter House isimli siteden, ikincisi yani Jesus Christ Superstar'ın kapağı ise Amazon'dan alınmıştır.